Dolina czarownic Michał Zgajewski

Książka

Prywatny detektyw, którego kłopoty przyciągają jak magnes? Tak, to dobra charakterystyka Norberta Krzyża, który, mimo iż stara się trzymać od nich z daleka, ostatecznie za każdym razem pakuje się w sam środek mrocznej afery. Nie inaczej jest w czwartym tomie jego przygód pt. “Dolina czarownic”, który da się czytać od pozostałych niezależnie - echa przeszłości w tej historii rezonują, ale sama zagadka stanowi zamkniętą całość. A dotyczy śmierci młodej dziewczyny, z którą Norbert niedawno nawiązał współpracę. Pojawia się więc pytanie: czy to przez niego zginęła? Cała opowieść utrzymana jest w rasowym klimacie kryminałów noir - duszny nastrój wylewa się z kart powieści, w której nie ma miejsca na sentymenty, a brud i mrok ludzkich dusz oblepia wilgotną od potu skórę jak popiół. To w takim świecie żyje główny bohater, a zarazem narrator tej powieści, który swoim uszczypliwym językiem zarysowuje nam cały plan zdarzeń. Zdarzeń dynamicznych, w których typowo gangsterskie, brutalne motywy mieszają się z małomiasteczkowym kryminałem, w którym zamknięta społeczność nikogo nie zamierza dopuszczać do swoich sekretów. To ciekawe połączenie wzbogacone jest lokalnym folklorem - tym razem Michał Zgajewski swoje zainteresowanie kieruje ku … czarownicom. Tym udokumentowanym w przeszłości miejsca, ale i współczesnym, które wymuszają na czytelniku refleksje na temat reakcji na lęk, na to, co nieznane, i na granice, które tak łatwo przekraczać… To powieść wymagająca uwagi i skupienia, by móc w pełni docenić jej wielowątkowość łączącą w jedno pozornie niełączące się ze sobą elementy.

Kiedy sięgasz po kolejny tom serii, znasz już dobrze rytm bicia serca głównego bohatera, wiesz, na co go stać i jak bardzo potrafi skomplikować sobie życie. Jednak „Dolina czarownic”, czwarta odsłona przygód Norberta Krzyża, to coś więcej niż tylko kolejna sprawa do rozwiązania. To historia, w której Michał Zgajewski udowadnia, że potrafi budować napięcie niemal namacalne, osaczające czytelnika tak samo mocno, jak głównego bohatera. Norbert Krzyż to postać, którą trudno nazwać klasycznym detektywem z powieści noir, choć wiele cech gatunkowych bezbłędnie na siebie przyjmuje. Ma za sobą bagaż doświadczeń, który wystarczyłby na kilka życiorysów, córkę, dla której warto żyć, i szczery, choć niekiedy brutalny kręgosłup moralny. Krzyż nie potrafi przejść obojętnie wobec cudzej krzywdy. Ta jego niezłomna, niemal samobójcza potrzeba walki o prawdę, ponownie sprowadza go na skraj przepaści. Tym razem osią fabuły jest sprawa Klaudii Piekarz, testerki wierności, której brutalnie zamordowane ciało zostaje odnalezione w Dolinie Zimnika. Fakt, że Norbert był ostatnią osobą, z którą się kontaktowała, to dla policji sygnał wystarczający, by uczynić go głównym podejrzanym. Czy to przypadek, niefortunny zbieg okoliczności, czy może misternie utkana intryga mająca na celu pogrążenie detektywa? Odpowiedź na to pytanie jest gęsta od emocji, podejrzeń i mroku. Jednym z największych atutów powieści jest bez wątpienia klimat. Michał Zgajewski wspaniale wykorzystuje scenerię Beskidów – u stóp Skrzycznego, gdzie nowoczesność zderza się z szeptanymi od wieków legendami o czarownicach. Czarny Dom, miejsce, o którym miejscowi wolą nie wspominać, staje się niemal pełnoprawnym bohaterem książki. Autor mistrzowsko buduje poczucie klaustrofobii. Czytelnik ma wrażenie, że wraz z Krzyżem tkwi w matni: gangsterzy depczą mu po piętach, mieszkańcy doliny milczą jak zaklęci, a ostrzeżenia stają się coraz bardziej bezpośrednie. To, co najbardziej doceniam w tej odsłonie, to sposób prowadzenia śledztwa. Obserwowanie, jak Krzyż mozolnie układa elementy układanki, jak dedukuje i jak w końcu dostrzega obraz, którego nikt inny nie chciał widzieć, jest niezwykle satysfakcjonujące. Zgajewski świetnie przeplata wątki kryminalne z obyczajowymi, dzięki czemu postacie stają się trójwymiarowe, ludzkie, z krwi i kości. Norbert nie jest superbohaterem – jest facetem, który boi się o córkę, który popełnia błędy, ale który nie potrafi odpuścić, gdy czuje, że prawda jest na wyciągnięcie ręki. „Dolina czarownic” to lektura dla tych, którzy w kryminałach szukają czegoś więcej niż tylko „kto zabił”. To mroczna, zagmatwana i niezwykle klimatyczna opowieść o graniu z ogniem, w której poparzenia są nieuniknione. Jeśli śledzicie losy Norberta Krzyża od początku, ten tom będzie dla Was potwierdzeniem wysokiej formy autora. Jeśli natomiast jeszcze nie znacie tego detektywa – najwyższy czas to zmienić. Michał Zgajewski po raz kolejny nie zawiódł. Stworzył historię, która wciąga jak bagno i nie puszcza aż do ostatniej strony. Pozostaje tylko z nadzieją czekać na kolejne kroki Norberta Krzyża, bo tacy bohaterowie, z całym swoim bagażem doświadczeń i niepohamowaną potrzebą tropienia sprawiedliwości, są w polskim kryminale na wagę złota.