Czarne ptaki Bartosz Szczygielski Książka

Są pisarze, do których wracam się jak do dobrego znajomego- z ufnością, że nie zawiedzie. Bartosz Szczygielski należy właśnie do tej grupy. "Czarne ptaki" to moje piąte spotkanie z jego twórczością i, podobnie jak poprzednie, okazało się spotkaniem udanym. Tym razem autor poszedł o krok dalej, decydując się na nieszablonową formę narracji, która sama w sobie staje się częścią zabawy z czytelnikiem. „Czarne ptaki” to tak zwana „tetbeszkowa” powieść- książka, którą czyta się z dwóch stron, a każda z nich skrywa zupełnie inną historię. Z pozoru nic tych opowieści nie łączy. Różne czasy, różni bohaterowie, różny klimat. No właśnie… z pozoru. Dopiero po przeczytaniu całości wszystkie elementy tej literackiej układanki trafiają na właściwe miejsca i można westchnąć z cichą satysfakcją: „Aha, więc o to tu chodziło!”. To jeden z tych momentów, dla których warto uzbroić się w cierpliwość i dać autorowi kredyt zaufania. Pierwsza historia zabiera nas w burzliwe lata dziewięćdziesiąte- czas, gdy Polska dopiero uczyła się wolności, a powietrze gęste było od nowych możliwości i równie nowych zagrożeń. Dwóch najlepszych przyjaciół, jeszcze rozgrzanych maturalną euforią, w jednej chwili traci przywilej beztroskiej młodości. Stają się świadkami morderstwa i od tej pory każdy ich krok może być ostatnim. Druga opowieść przenosi nas w zupełnie inną rzeczywistość- chłodniejszą, bardziej wyrafinowaną, pachnącą drogimi perfumami. To świat wielkich pieniędzy, tajemniczych kolekcji i sekretów, które za żadną cenę nie mogą ujrzeć światła dziennego. W tym świecie poruszają się dwie kobiety, które nigdy się nie spotkały. Jedna gotowa jest kłamać, zmieniać tożsamość i skrzywdzić innych, byle tylko osiągnąć swój cel. Druga wspina się po szczeblach kariery, szukając życiowej stabilizacji. Gdy ich drogi się przetną, dojdzie do zderzenia, z którego nie wszyscy wyjdą cało... Lekturę zaczęłam właśnie od części zielonej (tutaj opisanej jako drugiej) i cieszę się, że tak wyszło. Choć początkowo nie wiedziałam zupełnie, czego się spodziewać, szybko dałam się wciągnąć w wir zdarzeń. Część czerwona spodobała mi się znacznie bardziej. Bardzo polubiłam Arka i śledziłam jego losy z zapartym tchem. Muszę przyznać, że po części zielonej domyśliłam się, jak zakończy się ten wątek, co nieco ostudziło emocje finału. Nie zmienia to jednak faktu, że droga do tego końca jest pełna niespodzianek i potrafi skutecznie trzymać w szponach napięcia! „Czarne ptaki” to przejmująca, momentami bardzo smutna opowieść. Motyw zemsty, który spaja obie narracje, wywarł na mnie ogromne wrażenie, gdyż jest tu coś głębokiego i gorzkiego zarazem, coś, co zostaje w pamięci na dłużej. Błędy młodości, gangsterskie rozgrywki, zmiany tożsamości, napady z bronią, rabunki- akcja pędzi bez chwili wytchnienia, a nuda jest tu pojęciem zupełnie abstrakcyjnym. Miałam już wcześniej kontakt z powieścią w podobnej formie. „Dom Klepsydry” Garetha Rubina niestety mnie rozczarował. Tym bardziej cieszę się, że „Czarne ptaki” okazały się zupełnie innym doświadczeniem. Szczygielski nie tylko wpadł na świetny pomysł, ale też go zrealizował z prawdziwą inwencją. „Czarne ptaki” to pozycja godna polecenia każdemu, kto lubi być zaskakiwany przez literaturę i kto potrafi zaufać autorowi, że wszystkie luźne nitki zostaną w końcu splecione w całość. Bartosz Szczygielski po raz kolejny udowodnił, że jest pisarzem, do którego warto wracać. Ja z pewnością po jego kolejną książkę sięgnę bez wahania.

Książka tetbeszka to powieść zbudowana z dwóch historii ułożonych względem siebie do góry nogami, z dwoma okładkami, które choć wydają się osobne, to jednak mają nić, która tworzy z nich spójną opowieść. Na taką formę skusił się, chyba jako pierwszy z polskich współczesnych autorów, Bartosz Szczygielski. Stworzył “Czarne ptaki”, dwie opowieści zamknięte na 352 stronach, liczące taką samą liczbę rozdziałów, więc jeśli tylko macie chęć, możecie zapoznać się z nimi naprzemiennie. Albo i nie, można czytać jedną historię po drugiej i sama tę formę obrałam zaczynając od tej chronologicznie wcześniejszej - osadzonej w latach 90. W niej postaciami przewodnimi są wchodzący w dorosłość chłopcy, a przypadkowe zdarzenie staje się powodem, dla którego zmienia się kierunek ich życia. W tle dobrze oddany klimat ówczesnych lat, ten kontrast możliwości, jakie lata świeżo po wyjściu z PRL-u dawały. Druga historia jest współczesna, a głównymi postaciami są kobiety uwikłane w świat wielkich pieniędzy, choć z dwóch różnych stron. Ta opowieść jest bardziej enigmatyczna, a zarazem szybsza, oparta o motyw oszustwa. Połączenie obydwu nie jest trudne do odgadnięcia, ale też chyba nie taki był cel - tu liczą się detale fabularne, refleksje, jakie te dwie opowieści połączone w jedno sobą niosą. To wtedy opowieść staje się pełna, a co więcej forma, w jakiej została przedstawiona, wypada bardzo naturalnie. Dobry pomysł i dobra realizacja, proza, w której nie trzeba fajerwerków, by czytelnika usatysfakcjonować!