Czarne ptaki Bartosz Szczygielski Książka

Są pisarze, do których wracam się jak do dobrego znajomego- z ufnością, że nie zawiedzie. Bartosz Szczygielski należy właśnie do tej grupy. "Czarne ptaki" to moje piąte spotkanie z jego twórczością i, podobnie jak poprzednie, okazało się spotkaniem udanym. Tym razem autor poszedł o krok dalej, decydując się na nieszablonową formę narracji, która sama w sobie staje się częścią zabawy z czytelnikiem. „Czarne ptaki” to tak zwana „tetbeszkowa” powieść- książka, którą czyta się z dwóch stron, a każda z nich skrywa zupełnie inną historię. Z pozoru nic tych opowieści nie łączy. Różne czasy, różni bohaterowie, różny klimat. No właśnie… z pozoru. Dopiero po przeczytaniu całości wszystkie elementy tej literackiej układanki trafiają na właściwe miejsca i można westchnąć z cichą satysfakcją: „Aha, więc o to tu chodziło!”. To jeden z tych momentów, dla których warto uzbroić się w cierpliwość i dać autorowi kredyt zaufania. Pierwsza historia zabiera nas w burzliwe lata dziewięćdziesiąte- czas, gdy Polska dopiero uczyła się wolności, a powietrze gęste było od nowych możliwości i równie nowych zagrożeń. Dwóch najlepszych przyjaciół, jeszcze rozgrzanych maturalną euforią, w jednej chwili traci przywilej beztroskiej młodości. Stają się świadkami morderstwa i od tej pory każdy ich krok może być ostatnim. Druga opowieść przenosi nas w zupełnie inną rzeczywistość- chłodniejszą, bardziej wyrafinowaną, pachnącą drogimi perfumami. To świat wielkich pieniędzy, tajemniczych kolekcji i sekretów, które za żadną cenę nie mogą ujrzeć światła dziennego. W tym świecie poruszają się dwie kobiety, które nigdy się nie spotkały. Jedna gotowa jest kłamać, zmieniać tożsamość i skrzywdzić innych, byle tylko osiągnąć swój cel. Druga wspina się po szczeblach kariery, szukając życiowej stabilizacji. Gdy ich drogi się przetną, dojdzie do zderzenia, z którego nie wszyscy wyjdą cało... Lekturę zaczęłam właśnie od części zielonej (tutaj opisanej jako drugiej) i cieszę się, że tak wyszło. Choć początkowo nie wiedziałam zupełnie, czego się spodziewać, szybko dałam się wciągnąć w wir zdarzeń. Część czerwona spodobała mi się znacznie bardziej. Bardzo polubiłam Arka i śledziłam jego losy z zapartym tchem. Muszę przyznać, że po części zielonej domyśliłam się, jak zakończy się ten wątek, co nieco ostudziło emocje finału. Nie zmienia to jednak faktu, że droga do tego końca jest pełna niespodzianek i potrafi skutecznie trzymać w szponach napięcia! „Czarne ptaki” to przejmująca, momentami bardzo smutna opowieść. Motyw zemsty, który spaja obie narracje, wywarł na mnie ogromne wrażenie, gdyż jest tu coś głębokiego i gorzkiego zarazem, coś, co zostaje w pamięci na dłużej. Błędy młodości, gangsterskie rozgrywki, zmiany tożsamości, napady z bronią, rabunki- akcja pędzi bez chwili wytchnienia, a nuda jest tu pojęciem zupełnie abstrakcyjnym. Miałam już wcześniej kontakt z powieścią w podobnej formie. „Dom Klepsydry” Garetha Rubina niestety mnie rozczarował. Tym bardziej cieszę się, że „Czarne ptaki” okazały się zupełnie innym doświadczeniem. Szczygielski nie tylko wpadł na świetny pomysł, ale też go zrealizował z prawdziwą inwencją. „Czarne ptaki” to pozycja godna polecenia każdemu, kto lubi być zaskakiwany przez literaturę i kto potrafi zaufać autorowi, że wszystkie luźne nitki zostaną w końcu splecione w całość. Bartosz Szczygielski po raz kolejny udowodnił, że jest pisarzem, do którego warto wracać. Ja z pewnością po jego kolejną książkę sięgnę bez wahania.

Książka tetbeszka to powieść zbudowana z dwóch historii ułożonych względem siebie do góry nogami, z dwoma okładkami, które choć wydają się osobne, to jednak mają nić, która tworzy z nich spójną opowieść. Na taką formę skusił się, chyba jako pierwszy z polskich współczesnych autorów, Bartosz Szczygielski. Stworzył “Czarne ptaki”, dwie opowieści zamknięte na 352 stronach, liczące taką samą liczbę rozdziałów, więc jeśli tylko macie chęć, możecie zapoznać się z nimi naprzemiennie. Albo i nie, można czytać jedną historię po drugiej i sama tę formę obrałam zaczynając od tej chronologicznie wcześniejszej - osadzonej w latach 90. W niej postaciami przewodnimi są wchodzący w dorosłość chłopcy, a przypadkowe zdarzenie staje się powodem, dla którego zmienia się kierunek ich życia. W tle dobrze oddany klimat ówczesnych lat, ten kontrast możliwości, jakie lata świeżo po wyjściu z PRL-u dawały. Druga historia jest współczesna, a głównymi postaciami są kobiety uwikłane w świat wielkich pieniędzy, choć z dwóch różnych stron. Ta opowieść jest bardziej enigmatyczna, a zarazem szybsza, oparta o motyw oszustwa. Połączenie obydwu nie jest trudne do odgadnięcia, ale też chyba nie taki był cel - tu liczą się detale fabularne, refleksje, jakie te dwie opowieści połączone w jedno sobą niosą. To wtedy opowieść staje się pełna, a co więcej forma, w jakiej została przedstawiona, wypada bardzo naturalnie. Dobry pomysł i dobra realizacja, proza, w której nie trzeba fajerwerków, by czytelnika usatysfakcjonować!

„Czarne ptaki” autorstwa Bartosz Szczygielski to powieść, która od pierwszych stron buduje napięcie i nie pozwala czytelnikowi poczuć się pewnie w żadnym momencie. Autor prowadzi nas przez dwie przeplatające się historie, które – choć początkowo wydają się od siebie odległe – stopniowo zaczynają się zazębiać, tworząc misterną i niepokojącą całość. Fabuła rozpoczyna się w burzliwych latach 90., w czasie transformacji ustrojowej, kiedy wszystko wydaje się możliwe, ale jednocześnie bardzo kruche. Dwóch przyjaciół, tuż po maturze, przypadkiem staje się świadkami morderstwa. To wydarzenie wywraca ich życie do góry nogami – z beztroskich chłopaków muszą błyskawicznie stać się ludźmi, którzy walczą o przetrwanie. Ich historia jest pełna napięcia, strachu i desperackich decyzji, które mają konsekwencje na długie lata. Równolegle poznajemy dwie kobiety funkcjonujące w zupełnie innym świecie – świecie pieniędzy, sztuki i pozorów. Każda z nich ma swoje cele i swoje tajemnice, a ich drogi, choć pozornie niezależne, prowadzą do nieuchronnego zderzenia. Bohaterowie tej powieści są wielowymiarowi i niejednoznaczni. Nikt nie jest tu całkowicie niewinny ani jednoznacznie zły. Przyjaciele z lat 90. to postacie tragiczne – ich młodość zostaje brutalnie przerwana, a decyzje podejmowane pod wpływem strachu ciągną się za nimi przez całe życie. Z kolei kobiece postaci są silne, zdeterminowane i momentami bezwzględne – szczególnie ta, która nie cofa się przed manipulacją i zmianą tożsamości, by osiągnąć swój cel. Szczygielski bardzo sprawnie pokazuje, jak różne mogą być motywacje ludzi i jak cienka bywa granica między ofiarą a sprawcą. Pod względem emocji książka działa intensywnie i wielotorowo. Jest tu przede wszystkim napięcie i niepokój – czytelnik przez długi czas nie ma pewności, komu może zaufać. Pojawia się też poczucie zagrożenia, strach przed konsekwencjami przeszłości, a także smutek związany z utraconym czasem i niewykorzystanymi szansami. W tle przewijają się również motywy lojalności i zdrady, przyjaźni wystawionej na najcięższą próbę oraz obsesji, która potrafi zniszczyć wszystko. Autor porusza wiele istotnych tematów. Jednym z najważniejszych jest wpływ przeszłości na teraźniejszość – wydarzenia sprzed lat nie tylko nie znikają, ale wracają ze zdwojoną siłą. Ważnym motywem jest także tożsamość – jej budowanie, utrata i manipulowanie nią. Pojawia się również temat władzy i pieniędzy oraz tego, jak bardzo mogą one wypaczyć ludzkie wartości. Nie brakuje też refleksji nad moralnością i tym, czy w sytuacjach granicznych istnieją jeszcze jasne zasady. Styl Bartosza Szczygielskiego jest dynamiczny, konkretny i bardzo obrazowy. Autor świetnie operuje napięciem, umiejętnie dawkując informacje i prowadząc narrację w taki sposób, by czytelnik cały czas czuł się zaintrygowany, ale też lekko zdezorientowany. Konstrukcja dwóch równoległych historii działa na korzyść książki – zmusza do aktywnego czytania i łączenia faktów. Język jest przystępny, ale niebanalny, a dialogi brzmią naturalnie i wiarygodnie. Gatunkowo „Czarne ptaki” można określić jako thriller psychologiczny z elementami kryminału i powieści sensacyjnej. To książka dla czytelników, którzy lubią historie nieoczywiste, złożone i wymagające skupienia. Spodoba się osobom ceniącym mroczny klimat, moralne dylematy i fabuły, które stopniowo odsłaniają swoje tajemnice. To jedna z tych powieści, które zostają w głowie na dłużej – nie tylko przez intrygę, ale też przez pytania, jakie stawia. Jeśli ktoś szuka historii, która wciąga, zaskakuje i zmusza do myślenia, zdecydowanie warto po nią sięgnąć.