Zbrodnia w raju Guillame Musso

Książka

Guillaume Musso to autor, który lubi wychodzić poza gatunkowe ramy, robi to często, ale nie zawsze - tym razem w swojej dwudziestej drugiej powieści pt. “Zbrodnia w raju” bez wątpliwości trzyma się prawdopodobieństwa kryminału, choć bezsprzecznie robi to na swój własny sposób. Historia przenosi nas do lata 1928 roku, na Francuską Riwierę, do urokliwej, turystycznej miejscowości, gdzie w luksusowej, ekscentrycznej willi zamożnego amerykańskiego małżeństwa doszło do porwania dziecka. Zamknięte grono charakternych podejrzanych, wśród którego są sławy świata francuskiego, amerykańskiego i angielskiego, jak i oczywiście służba, daje poczucie klasycznej powieści detektywistycznej, jednak nie na długo. Z biegiem czasu tempo akcji zmienia się na dynamiczne, by za chwilę skierować się jeszcze w inną, mroczną, refleksyjną stronę. Ale to nie jedyna granica, jaka w tej powieści się zaciera. Tu fikcja wkracza coraz mocniej w realność, aż do stopnia, w którym zastanawiamy się, czy na pewno to wszystko nie wydarzyło się naprawdę. Urok i luksus miejsca, w które chciałoby się przenieść nagle przeradza się w mglisty, mroczny obraz, a spokój codzienności mierzy się z koszmarem I wojny światowej. Rys historyczny przeplata się z literackim i filmowym, a postacie, choć są stałą powieści, też pokazują się z różnej strony - kto skrywa z nich sekret tak wielki, że w jego imię dopuścił się zbrodni? Jedno jest pewne - to powieść jedyna w swoim rodzaju, która wybiera bardzo nieoczywiste fabularne ścieżki. Raz lekka i wakacyjna, zaraz staje się mroczna i duszna - to doświadczenie, którego warto spróbować!

Pochłonęłam najnowszą książkę Guillaume Musso ledwie zamknęłam drzwi za kurierem. Tych z Was, którzy znają jego pełne tajemnic powieści, z pewnością to nie zdziwi. Mnie dodatkowo intrygowało osadzenie akcji „Zbrodni w raju” na Lazurowym Wybrzeżu lat dwudziestych ubiegłego wieku. Jako że mam słabość do historycznych retro kryminałów, przepadłam już na widok samej okładki, jej klimat przyciągnął mnie od pierwszego spojrzenia. A jak wypadła ukryta pod nią historia? W centrum fabuły znajduje się porwanie 3-letniego synka bogatych Amerykanów i prowadzone wokół niego śledztwo. Sprawie towarzyszy medialna nagonka i niezdrowa sensacja, a na jaw stopniowo wychodzą głęboko skrywane tajemnice i echa przeszłości. Autor zgromadził tu barwną paletę postaci, z których najbardziej zagadkową wydaje się słynna pisarka kryminałów, Agatha Harding. Szuka ona w tej tragedii inspiracji dla swojej twórczości (tak, to bardzo oczywiste, ale nie jedyne nawiązanie do samej Agathy Christie). Można sobie jednak zadać pytanie, jak to się stało, że do tak poważnej sprawy skierowano duet skrajnie nieudolnych śledczych, czyli zmagającego się z problemami psychicznymi Josepha Leques'a oraz zapatrzonego w niego młodszego partnera, Charliego. I choć samo śledztwo, oparte głównie na przesłuchaniach, przypomina te z klasycznych powieści królowej kryminału, to bywa momentami nieco groteskowe. W trakcie przesłuchań na światło dzienne wychodzą kolejne skandale obyczajowe, ale czy prócz samej pikanterii mają one jakiekolwiek znaczenie dla wyjaśnienia sprawy? A co powiecie na żądanie okupu przekazane przez... kota? Z jednej strony rozumiem, że w tamtych czasach śledztwa toczyły się swoim rytmem, ale momentami miałam ochotę potrząsnąć tymi dwoma panami i przypomnieć im, że przecież zaginęło dziecko, a czas ucieka… Ale wiecie co? Mimo że nie zapałałam do bohaterów wielką sympatią, a fabuła bywała momentami przewidywalna, to przemknęłam przez tę książkę niczym Agatha Harding swoim sportowym Bugatti. Podczas lektury zdecydowanie nie brakowało mi powodów zarówno do zdumienia, jak i do śmiechu. Co ciekawe, autor pokusił się nawet o drugą wersję zakończenia, a może raczej jego drugie dno, które odkrywa przed nami wraz ze swoim synem. Ta powieść z pewnością nie trafi do czołówki moich ulubionych w dorobku Musso, ale niewątpliwie miała w sobie urok tamtych lat, nutę romantyzmu i styl zaczerpnięty prosto z klasyki gatunku, choć ukazany w nieco krzywym zwierciadle. I niestety czytelnikom nie dano nawet szczątkowej możliwości rozwiązania zagadki. Autor trochę nam tu zagrał na nosie.

„Zbrodnia w raju” autorstwa Guillaume Musso (Wydawnictwo Albatros) Książka otrzymana w ramach współpracy barterowej. Lazurowe Wybrzeże, lata 20. XX wieku. Z luksusowej willi Starlight znika trzyletni Oscar Livingstone. Śledztwo prowadzi komisarz Joseph Lèques, który szybko odkrywa, że każdy z przebywających w rezydencji gości może mieć coś do ukrycia. To moje pierwsze spotkanie z tym autorem, a z racji niedawnych wakacji we Francji chciałem sięgnąć po coś utrzymanego w podobnym klimacie. Musso nie kryje inspiracji Agathą Christie i czuć to już od pierwszych stron. Jednak im dalej w las, tym bardziej „Zbrodnia w raju” zaczyna nabierać własnej tożsamości. Pierwsze wrażenie było bardzo pozytywne. Powieść jest starannie uporządkowana, każdy rozdział został odpowiednio oznaczony, a czytelnik otrzymuje listę postaci oraz plany miasta i posiadłości, w której doszło do przestępstwa. Samo śledztwo również zapowiada się na rzetelne i skrupulatne. Wraz z rozwojem fabuły zaczynamy coraz bardziej zżywać się z bohaterami i nie możemy doczekać się rozwiązania zagadki. Szczerze mówiąc, przez większą część książki podejrzewałem, że za wszystkim mogą stać wszyscy domownicy - gdzieś po drodze trafiłem bowiem na nawiązanie do „Morderstwa w Orient Express”. Na szczęście zakończenie okazało się znacznie ciekawsze i mniej przewidywalne. Zabieg wieńczący historię jest wisienką na torcie, ale żeby nie spoilerować, powiem tylko, że pozostawia sporo przestrzeni do własnej interpretacji. Autor, ustami swoich bohaterów, wysnuwa tezy, które zaczynają mieszać czytelnikowi w głowie i skłaniają do zastanowienia się, czy dotychczasowe spojrzenie na wydarzenia było właściwe. Dlatego nie jestem nawet do końca przekonany, czy na sto procent wiem, kto jest winny i jaką rolę odegrał w całej historii - a takie rozwiązanie podoba mi się niebywale. Problemem może okazać się liczba postaci biorących udział w powieści. Z czasem zaczęły mi się one mieszać, szczególnie że bohaterowie bywają wymieniani raz z imienia, a raz z nazwiska. Na szczęście wspomniana już lista postaci pozwala nie zgubić się w tym wszystkim. Nie zostałem również fanem scen akcji, których z czasem pojawiało się coraz więcej. To jednak kwestia moich osobistych preferencji - zdecydowanie bardziej lubię kryminały oparte na podstępach, dedukcji i rozmowie niż dynamicznej akcji. Nie było jej jednak na tyle dużo, by znacząco wpłynęła na mój odbiór powieści, a momentami stanowiła nawet przyjemne urozmaicenie. „Zbrodnia w raju” cechuje się wyjątkowym południowofrancuskim klimatem lat 20. XX wieku, który wręcz wylewa się z kart powieści. Moje pierwsze spotkanie z Musso okazało się niezwykle udane i zręcznie wprowadziło mnie w jego styl pisarski. Może książka nie trafi do zestawień najlepszych powieści 2026 roku, ale zapewnia mnóstwo dobrej zabawy i skutecznie łechce neurony kolejnymi zagadkami. Zdecydowanie polecam ją przede wszystkim fanom klasycznych kryminałów - szczególnie twórczości Christie, Poego czy Doyle’a. Na koniec należy się również plus dla Wydawnictwa Albatros, które dopieściło polskie wydanie i świetnie podkreśliło jego retro klimat.