Kwestia winy Bruce Holsinger

Książka

Sztuczna inteligencja budzi we mnie więcej obaw niż fascynacji. Dlatego, by choć trochę oswoić to, co nieznane, chętnie sięgam po powieści poruszające tę tak bardzo aktualną tematykę. Lubię też dreszczyk emocji towarzyszący formie thrillera, w którą Bruce Holsinger ubrał swoją najnowszą powieść. W „Kwestii winy”, jak wskazuje tytuł, autor skupia się w dużej mierze na dylematach moralnych związanych z nowymi rozwiązaniami technologicznymi i rozwojem AI. „Gdy sztuczna inteligencja działa w realnym świecie, nawet etyk nie potrafi uciec z więzienia winy.” Nie obawiajcie się jednak nudnych rozważań. To przede wszystkim szalenie wciągająca, inteligentna i niepokojąca lektura opowiadająca o rodzinnym dramacie, po którym nic już nie jest takie samo. Historię relacjonuje nam pierwszoosobowo ojciec, Noah, ale dynamiki dodają fragmenty książki pisanej przez jego żonę Lorelai, gwiazdę w świecie sztucznej inteligencji, oraz zapisy konwersacji ich starszej córki z chatbotem. Te wstawki pozwalają spojrzeć na tragedię z zupełnie innej perspektywy. „Szczęściarze” - to słowo słyszy rodzina Cassidy-Shawów, gdy cała piątka wychodzi z wypadku z zaledwie niewielkimi obrażeniami. Niestety, para w drugim samochodzie nie miała tyle szczęścia. Tę traumę każdy z członków rodziny nosi w sobie. Skrywając własne sekrety, po cichu obarczają się odpowiedzialnością za tragedię, mimo że jechali samochodem autonomicznym. Bo „życie nie jest algorytmem i nigdy nim nie będzie”. Nawet jeśli prawo zrzuci winę na AI, uwalniając człowieka od odpowiedzialności karnej, to moralnego ciężaru nie da się skasować. Rodzina trafia na rekonwalescencję do luksusowej, naszpikowanej technologią willi nad morzem. Jednak to, co miało nieść spokój i ukojenie, powoduje coraz więcej napięć. Na jaw stopniowo wychodzą sekrety, a sytuacji nie ułatwia niespodziewanie odkryta przez Noaha bliska znajomość jego żony z Danielem Monetem, potężnym potentatem technologicznym, ani rodzące się uczucie między ich synem a córką bogacza. To nie jest powieść nastawiona na galopującą akcję, a głęboki, psychologiczny obraz rodziny w sytuacji granicznej. Ale to właśnie rys psychologiczny oraz niesamowicie trafne spostrzeżenia związane z etyką i odpowiedzialnością sztucznej inteligencji skutecznie trzymały moją uwagę do samego końca. Książka świetnie punktuje też bolesne konsekwencje rodzinnych relacji: poczucie niższości Noaha wobec wybitnie inteligentnej żony, wyalienowanie starszej córki, nimb „złotego chłopca” roztoczony wokół Charliego, zazdrość między rodzeństwem i lęki Lorelai, które przekładają się na życie całej rodziny. Po lekturze każdy z nas z pewnością pomyśli nad słynnym „dylematem wagonika” przeniesionym na grunt programowania systemów AI: „Czy zabić starszego mężczyznę, czy narazić niemowlę? Czy ocalić ciężarną kobietę przestrzegającą przepisów, czy nastoletniego pieszego, który w niedozwolonym miejscu przechodzi przez jezdnię na tym samym skrzyżowaniu?” Z tymi pytaniami Was zostawię. A ja pozostanę z konkluzją, że to nie maszyny powinny nas przerażać najbardziej, ale to, jak bardzo jesteśmy zagubieni w świecie, w którym coraz częściej to im, a nie własnemu sumieniu, pozwalamy podejmować najważniejsze decyzje.

Pod płaszczykiem wakacyjnej rozrywki Bruce Holsinger w swojej nowej powieści pt. “Kwestia winy” skrył dramat rodzinny mocno osadzony we współczesnej rzeczywistości - rzeczywistości, którą możemy ciągle wypierać, ale jednak rozwijającej się każdego dnia coraz mocniej. Rzeczywistości, w której człowiek koegzystuje ze sztuczną inteligencją. W tej opowieści wypadek samochodowy, w którym jeden z pojazdów kierowany był przez system AI, jest dopiero początkiem, wstrząsem dla rodziny geniuszki w tematyce etyki AI, który burzy ich spokojną, stałą egzystencję. Ich relacje poznajemy z perspektywy jednego członka rodziny, Noah, ojca i męża, który ma tendencję do przemilczeń w trosce o spokój i dobro rodziny. Choć początkowo akcja toczy się w spokojnym obyczajowym rytmie, to jednak powoli napięcie narasta - kiedy uświadamiamy sobie, że nie tylko ta postać nie mówi innym wszystkiego, a to, co wydarzyło się podczas wypadku wcale nie jest takie oczywiste. Dramat rodzinny, który rozgrywa się na naszych oczach w wakacyjnym anturażu, skłania nas do zastanowienia się na płaszczykiem ochronnym, jaki rodzice roztaczają nad swoimi dziećmi i nad sobą nawzajem w dobrej przecież wierze. Dopiero pod koniec historii wyraźnie do głosu dochodzi drugi temat - temat życia z AI. Kwestie odpowiedzialności i moralności, tego, że nie powinniśmy zadawać pytania “czy chcemy w takim świecie żyć”, a raczej “jak szybko wprowadzić zmiany we wszystkich aspektach życia, by przyszłość nie okazała się niemożliwa do zniesienia”. Bo choć Holsinger pozostawia nas z pytaniami i dylematami, to też jasno uświadamia, że im mocniej obecność AI będziemy wypierać, tym więcej szkód nam samym to może poczynić. Przyjemna do lektury książka z bardzo ważnymi zagadnieniami - zdecydowanie warto poświęcić na nią kilka godzin!