Przemilczana Agnieszka Lis

Książka

Przed lekturą „Przemilczanej” Agnieszki Lis postać Tekli Bądarzewskiej-Baranowskiej była mi zupełnie nieznana, a przecież stworzyła jeden z największych światowych hitów muzycznych XIX wieku. Gdy jednak przesłuchałam jej najbardziej znany utwór, „Modlitwę dziewicy”, uświadomiłam sobie ze zdziwieniem, że melodia ta nie jest mi obca. I pewnie wielu z Was również to zaskoczy! Sprawdźcie! Dlaczego jednak kobieta, która osiągnęła, jak na ówczesne realia i pozycję kobiety, sukces wręcz niewyobrażalny, zniknęła zupełnie z kart historii? Trudno znaleźć na to jednoznaczną odpowiedź, ale cieszy, że autorka zadała sobie ogromny trud, by ze strzępków informacji, na domiar złego często ze sobą sprzecznych, stworzyć fabularyzowany portret wyjątkowej kobiety, której nazwisko powinniśmy uchronić od zapomnienia. Akcja powieści rozpoczyna się w 1823 roku w Mławie, gdy Królestwo Polskie dusi się pod carskim zaborem, a na świat przychodzi mała Tekla, dziewczynka od najmłodszych lat wykazująca się wybitnym talentem muzycznym. Choć matka stara się pielęgnować jej dar, dla ojca jest „tylko” córką, której przyszłość wiąże jedynie ze znalezieniem dla niej odpowiedniego męża. To historia boleśnie ukazująca czasy, które nie były łaskawe dla utalentowanych kobiet. W XIX wieku kobieta zarabiająca na siebie, a tym bardziej artystka, kojarzona była z obyczajowym skandalem. Żaden „dobry dom” nie mógł pozwolić sobie na takie pogwałcenie konwenansów, a wartość kobiety sprowadzano wyłącznie do roli posłusznej żony i matki. A jednak Tekla tworzy, przelewając swoje emocje na klawisze fortepianu, a jej kompozycje sprzedają się w tysiącach egzemplarzy na całym świecie. Pomiędzy rozdziałami, w których poznajemy losy Tekli i jej rodziny, autorka wplata te szczególne, noszące tytuły jej najpopularniejszych utworów, które z pewnością znajdą uznanie wśród znawców muzyki fortepianowej. Jednak dla innych, przez opisy techniczne, mogą one okazać się nużące, dlatego mam dla Was radę - zamiast o nich czytać, posłuchajcie! Przynajmniej tych kompozycji, które nie zniknęły w mrokach dziejów bezpowrotnie. Ja tak właśnie zrobiłam! Podobało mi się, że autorka pofolgowała twórczej wyobraźni, wprowadzając do domu Tekli wątek patriotyczny. Jej ojciec, wybierając pragmatyzm i przedkładając dobro rodziny ponad miłość do wykreślonego z map kraju, osiąga sukces jako carski urzędnik. Matce, choć pozostaje ideologicznie całym sercem za Polską, nie przeszkadza natomiast czerpanie profitów z pozycji męża… Ten spór pomiędzy małżonkami oraz rys historyczny, ukazujący trudną sytuację naszego kraju i próbujących się w niej odnaleźć Polaków, dodają powieści wiarygodności i pełniej osadzają ją w ówczesnych realiach. Na ile portret Tekli oddaje rzeczywistość? Tego nigdy się nie dowiemy. Z powieści wyłania się jednak obraz kobiety, która próbowała pogodzić społeczne oczekiwania z własną pasją. Ale też kobiety, dla której epoka stała się ciasnym gorsetem, odbierającym dech, niepozwalającym oddychać pełną piersią, swobodnie tworzyć i podążać za głosem serca. I w końcu kobiety, która jednak osiągnęła sukces. Czy gdyby Tekla Bądarzewska żyła w naszych czasach, jej kariera mogłaby wyglądać zupełnie inaczej? Możliwe, że tak, ale cieszy to, że jej najpopularniejszy utwór nadal rozbrzmiewa w salach koncertowych świata i można go posłuchać w Internecie. Czytajcie zatem i słuchajcie!