Książka

Przed waszą erą Łabuz Mateusz

Gdzie dziś jest miejsce człowieka w świecie coraz bardziej zdominowanym przez sztuczną inteligencję? Czy deepfake’i mogą skutecznie udawać rzeczywistość? Czy ChatGPT i inne narzędzia AI rzeczywiście ułatwiają nam życie, czy może sprawiają, że coraz trudniej odróżnić prawdę od fałszu? I czy mamy się czego obawiać, gdy technologia rozwija się szybciej, niż jesteśmy w stanie ją zrozumieć? Jeśli zadajecie sobie takie pytania, koniecznie sięgnijcie po książkę Mateusza Łabuza „Przed Waszą erą. Człowiek w syntetycznym świecie deepfake’ów, ChataGPT i sztucznej inteligencji”. To jedna z tych lektur, które pomagają lepiej zrozumieć nie tylko sztuczną inteligencję, ale także współczesny świat, internet, politykę i zmiany, które dzieją się na naszych oczach. Postanowiłam, że od czasu do czasu będę sięgać po książki o współczesnych technologiach. Chcę wiedzieć, co się dzieje, rozumieć mechanizmy, które wpływają na nasze życie, i nie zostawać w tyle. Bo dziś trudno już oddzielić znajomość technologii od zwyczajnego funkcjonowania w świecie. A jeszcze trudniej rozmawiać o nim z młodszym pokoleniem, jeśli nie próbujemy zrozumieć tego, co dla nich jest codziennością. Z internetem jesteśmy przecież za pan brat od lat. Oswajamy kolejne technologie, uczymy się nowych narzędzi, próbujemy nadążać za zmianami. Sztuczna inteligencja to jednak trochę inna historia. Korzystamy z niej, przyglądamy się jej możliwościom, ale zaufanie mamy do niej mocno ograniczone. Nawet kiedy pomaga nam sprawdzać informacje, sami sprawdzamy ją jeszcze raz. Bo skąd właściwie mamy wiedzieć, czy odpowiedź brzmiąca przekonująco jest również prawdziwa? I właśnie między innymi o tym jest książka Mateusza Łabuza. Autor prowadzi nas przez różne obszary życia: od tworzenia i rozpowszechniania informacji, przez język, rynek pracy i politykę, aż po relacje międzyludzkie, pamięć i śmierć. Pokazuje, jak treści generowane przez sztuczną inteligencję zmieniają nasz sposób myślenia, podejmowania decyzji, przeżywania emocji i postrzegania samych siebie. Uświadamia nam też, jak łatwo w świecie pełnym syntetycznych obrazów, głosów i wiadomości stracić pewność, co jest prawdziwe, a co zostało jedynie przekonująco wykreowane. Przyznam, że szczególnie ważne wydaje mi się właśnie to przypomnienie, że nie możemy już bezrefleksyjnie ufać temu, co widzimy i czytamy. Wiarygodnie wyglądająca informacja wcale nie musi być prawdziwa, a obraz czy nagranie, które jeszcze niedawno uznalibyśmy za niepodważalny dowód, dziś mogą być wytworem sztucznej inteligencji. Trzeba więc sprawdzać, porównywać, szukać źródeł i zachować czujność. Dotyczy to zresztą nie tylko AI, ale całego współczesnego świata, w którym informacja stała się potężnym narzędziem wpływu. Co bardzo mi się w tej książce podoba, to fakt, że mimo iż opowiada o technologii, w centrum uwagi nie stawia sztucznej inteligencji, lecz człowieka. Nasze potrzeby, słabości, emocje, wybory i odpowiedzialność. Autor nie straszy bezmyślnie wizją świata opanowanego przez maszyny, ale też nie zachwyca się bezkrytycznie każdą nowinką. Pokazuje zarówno możliwości, jakie otwiera przed nami AI, jak i koszty, które możemy ponieść, jeśli przestaniemy nad tym rozwojem panować albo po prostu przestaniemy zadawać pytania. I to jest ogromna zaleta tej książki. Nie trzeba być ekspertem od sztucznej inteligencji, żeby ją czytać i wynieść z niej coś dla siebie. Wystarczy ciekawość świata i gotowość do przyjrzenia się zmianom, które dotyczą nas wszystkich. Nawet jeśli nie lubicie czytać o technologii, możecie być tą lekturą pozytywnie zaskoczeni. Bo tak naprawdę jest to opowieść nie tylko o rozwoju AI, ale również o społeczeństwie, kulturze, relacjach i o tym, co sprawia, że pozostajemy ludźmi. Bo przecież ostatecznie nie chodzi wyłącznie o to, co potrafi sztuczna inteligencja. Chodzi również o to, co my z tą możliwością zrobimy. Czy pozwolimy, żeby technologia wyręczała nas nie tylko w pracy, ale także w myśleniu? Czy będziemy umieli odróżniać wiedzę od pozorów wiedzy, prawdę od manipulacji, autentyczną relację od jej cyfrowej imitacji? I czy w tym wszystkim znajdziemy jeszcze miejsce na samodzielność, krytyczne myślenie i zwyczajną ludzką bliskość? „Przed Waszą erą” to książka aktualna, potrzebna i napisana w sposób, który zachęca do dalszego myślenia. Nie daje magicznej recepty na wszystkie problemy współczesności, ale pomaga lepiej zrozumieć ich źródła i pokazuje, na co powinniśmy zwracać uwagę. A to już bardzo dużo. I może to jest najważniejsza myśl, którą zabieram z tej lektury: w świecie, w którym coraz łatwiej coś wygenerować, szczególnie ważne staje się to, żeby umieć samodzielnie myśleć, pytać i sprawdzać. A po tej lekturze zdecydowanie łatwiej zrozumieć, dlaczego rozmowa o sztucznej inteligencji jest tak naprawdę rozmową o nas samych.