Książka

Niepokonane William Faulkner

Gdy wielka literatura spotyka się z mistrzowskim, nowym przekładem, otrzymujemy książkę, która potrafi całkowicie zaskoczyć. Powieść „Niepokonane” Williama Faulknera w świeżym tłumaczeniu Jacka Dehnela to przewrotna, dynamiczna i niezwykle wciągająca opowieść o upadku starego porządku na amerykańskim Południu. W cieniu płonących plantacji i przemijającego świata śledzimy losy chłopców wciągniętych w wir wojennej rzeczywistości oraz barwnych postaci kobiecych z niezapomnianą Babcią Rosą Millard na czele, która potrafi przechytrzyć każdego żołnierza, stając do walki w krynolinie i z parasolką w dłoni. W książce najbardziej urzekło mnie filmowe tempo, wszechobecna ironia oraz to, jak autor – wspierany przez zadziorny, pełen rytmu polski język Dehnela – odziera wojnę z wszelkich mitów o chwale, pokazując ją przez pryzmat sprytu, przetrwania i codziennego absurdu. To Faulkner niezwykle przystępny, dynamiczny i daleki od akademickiej nudy. Jedynym elementem, który wymaga od czytelnika większego skupienia, są momentami skomplikowane relacje między bohaterami oraz zawiłości historycznego tła, choć świetne przypisy tłumacza doskonale pomagają w odnalezieniu się w fabule. Moja ogólna ocena to mocne 9/10 za literacką brawurę i odświeżenie klasyki w najlepszym możliwym stylu. Ta pozycja to absolutny „must-read” – zarówno dla zagorzałych fanów prozy noblisty, jak i dla osób, które dopiero chcą zacząć swoją przygodę z jego twórczością.

Jak wiele tłumacz wnosi do powieści? Jacek Dehnel w “Niepokonanych” Williama Faulknera udowadnia, że bardzo dużo! W jego tłumaczeniu proza z lat 30. XX wieku nabiera zadziorności, a zarazem jest tak bliska oryginałowi jak jeszcze nigdy wcześniej! Na tym nie koniec - Jacek Dehnel bogato opatrza ją przypisami, które współczesnemu polskiemu czytelnikowi niesamowicie dokładnie przybliżają czasy, w których toczy się akcja. To czasy wojny secesyjnej, głębokie Południe Stanów Zjednoczonych, gdzie prócz niewolników pozostały tylko kobiety i dzieci. I właśnie z perspektywy dorastającego chłopca całą historię poznajemy. To dziedzic ziemski, który wychowuje się ramię w ramię z czarnoskórym rówieśnikiem - teoretycznie niewolnikiem, praktycznie przyjacielem. Ich historia składa się na siedem rozdziałów, które rozkładają akcję na kilka lat - ostatni toczy się już po wojnie, w latach 70. XIX wieku. W tym czasie chłopcy przeżywają przygody, które są raz opatrzone sporą dawką humoru, innym razem ogromną dawką poruszających emocji, a wszystkie toczą się w iście filmowej scenerii. Rola czarnoskórych, jak i kobiet w tym świecie, ukazane są w sposób zaskakujący, a wszystko to okraszone językiem, jakiego nie doświadczycie nigdzie indziej. Jacek Dehnel zadbał o jak najbliższe oryginałowi tłumaczenie języka, jakim posługują się czarnoskórzy, ale nie tylko - tu w dialogach da się wyczuć pochodzenie, wiek i wychowanie. Sposób budowy zdań też jest niespotykany - autor ma słabość do strumieni świadomości, przecinki traktuje bardzo indywidualnie, lubi też bawić się słowem, z którego tworzy nowe wyrazy. Momentami długość zdań jest zaskakująca, a więc wymaga sporo uwagi i koncentracji, ale nawet jeśli te fragmenty okażą się do przebrnięcia niełatwe, to całość ten trud wynagradza - jest w tej prozie coś takiego, co sprawia, że mam ochotę na więcej!