Książka

O logikach prawd i hipotez oraz ich zastosowaniach Żabski Eugeniusz

O książce O logikach prawd i hipotez oraz ich zastosowaniach

Czy logika wymusza konieczność wyboru pomiędzy "prawdą" a "fałszem"? A co, jeśli w języku i nauce spotykamy zdania, które są nieokreślone, wieloznaczne albo prowadzą do paradoksów, gdy próbujemy je zamknąć w klasycznej dychotomii? Eugeniusz Żabski, wybitny logik i filozof, wyjaśnia jeden z najważniejszych sporów współczesnej filozofii: o granice klasycznej logiki i sens pojęcia prawdy. Wychodząc od antynomii kłamcy, paradoksu czarnego kruka czy problemów teorii mnogości, autor pokazuje, że dwuwartościowy schemat myślenia nie zawsze wystarcza do opisu rzeczywistości.

Ta książka to intelektualne wyzwanie i zaproszenie do zmiany perspektywy. Eugeniusz Żabski przekonująco dowodzi, że logiki nieklasyczne - nihilistyczne rachunki zdań oraz autorska logika hipotez - lepiej oddają sposób, w jaki faktycznie funkcjonuje nauka: pełna niepewności, hipotez częściowo potwierdzonych i teorii pozornie sprzecznych. Lektura uczy, jak świadomie dobierać narzędzia formalne do rodzaju rozumowania zamiast na siłę dopasowywać problem do jednego, tradycyjnego schematu. Czytelnik odkrywa, dlaczego odrzucenie zasady dwuwartościowości nie jest kaprysem, lecz racjonalną odpowiedzią na problemy metodologii nauk i filozofii.

Unikalną wartością tej publikacji są precyzyjne aksjomatyzacje, formalne definicje, diagramy i narzędzia dowodzenia (między innymi tablice semantyczne, konstrukcje pełności), a także zastosowania do klasycznych sporów i paradoksów (od omnipotencji po Banacha-Tarskiego). Skorzystają z niej studenci filozofii, matematyki i informatyki, badacze metodologii nauk oraz czytelnicy, którzy chcą zrozumieć, dlaczego granice rozumowania są szersze niż podpowiada szkolna logika, a pytanie o prawdę wciąż pozostaje jednym z najważniejszych wyzwań współczesnej myśli.

RECENZJA

Recenzowana książka jest zmienioną i rozszerzoną wersją wcześniejszej pracy autora pt. Prawda, fałsz i hipoteza. O pewnych nieklasycznych logikach i ich zastosowaniach. Składa się ona z dwóch części. Część pierwsza, obejmująca rozdziały od 1 do 4, poświęcona jest prezentacji zdaniowych rachunków nihilistycznych (zaproponowanych przez autora we wcześniejszych pracach), natomiast część druga, obejmująca rozdziały od 5 do 9, zawiera prezentację nowego systemu nazwanego "logiką hipotez". Wszystkie prezentowane logiki, poza n2, n3 i n4, należą do rachunków wielowartościowych. Rachunki nihilistyczne nawiązują do tzw. nihilistycznej koncepcji prawdy, każącej zwroty prawdziwościowe traktować jako pozornie opisowe. Rachunki owe, z uwagi na swe szczególne własności, pozwalają, zdaniem autora, na rozwiązanie różnych rozumowań paradoksalnych. Sprzeczności wprawdzie się nie likwiduje, ale przestaje ona być groźna. Z kolei logikę hipotez można rozumieć jako narzędzie do kontroli wnioskowań, w których mogą wystąpić konkurujące z sobą hipotezy naukowe. Propozycja takiej logiki wydaje się interesująca, jeśli zgodzimy się, że hipotezy stanowią niezbędny składnik naszej działalności poznawczej.

Z recenzji dr. hab. Zbigniewa Tworaka, prof. UAM.

Szczegółowe informacje na temat książki O logikach prawd i hipotez oraz ich zastosowaniach